Hepimiz birer spor sevdalısıyız. Sporu bu kadar çekici kılan ise içinde barındırdığı rekabet. NBA’in bu konuda özelliği ise uzun zamandır uygulanan “Salary Cap” kuralı. Bu kural bütün takımların eşit seviyede yarışmasını sağlamak için getirilmiş, sınırları sürekli güncellenen ve rekabeti diri tutan bir uygulama. Bu yazıda bu uygulamanın ne olduğunu, kontrat türlerini, bu kuralın ne şartlarda aşılabileceğini ve yaptırımlarının neler olduğunu detaylıca inceleyeceğiz.

 

 

Salary Cap bir takımın kadrosunda bulundurduğu bütün oyunculara verdiği 1 yıllık toplam maaşın ne kadar olabileceğini belirten kuraldır. Bu kural istisnai durumlar haricinde aşılmaz ve bu sayede mali olarak çok güçlü olan LA Lakers, New York Knicks gibi takımlar ile mali yönden daha zayıf olan takımlar eşit rekabete girebilir. Yani NBA’de “parası neyse veririz”, “sen ne verirsen ben 2 katını veriyorum” diyemezsiniz…

 

 

NBA yönetimi bu maaş sınırını her yıl günceller. Bu sınır ilk uygulandığı 1984-85 sezonunda 3.6M iken, 1990 yılında 9.8M, 2000 yılında 34M, 2010 yılında 57.7M, geçtiğimiz sene 99M dolardı. Önümüzdeki sene ise bu sınır 101.8M olarak belirlendi. Peki bu sınır aşılabilir mi? Aşılırsa neler olur? Gelin bu soruların cevaplarına bakalım..

2018-19 sezonu için sınırın 101.8M olduğunu belirtmiştik. Takımlar sınıra geldiklerinde bazı ayrıcalıklar ile 123.7M maaşa kadar gelebilir. Bu sınırı da NBA yönetimi belirler.. Aklınızda bir soru daha belirdi değil mi? Peki bu sınır da aşılırsa ne olur? İşte o zaman lüks vergisi devreye girer. Eğer bir takım istisnai durumlarda maaş sınırı olan 123.7M doları aşmaya kalkarsa çok ciddi vergiler verir. Yazıyı rakamlara boğmak istemem ancak şöyle özetleyelim; fazladan ödediğiniz para 5M dolar ise belirli bir ceza ödersiniz fazladan 10 milyon dolar öderseniz bu daha da katlanır 15M dolar, 20M dolar sınırlarında katlanarak devam eder ve üstüne üstlük ilk sene 5M dolar aştığınızda bu 5M dolar için ekstradan 7.5M verirken 2 sene üst üste bu aşımı yaparsanız 2. sene 5m dolar aşım için 12.5M dolar ekstra vergi vermek zorunda kalırsınız bu böyle katlanarak devam eder.

 

 

Peki maaş sınırını aşmak için gereken özel durumlar nelerdir? Önümüzdeki senenin sınırına göre devam edelim. Bir takım 101.8M sınırını aşıp 123.7M sınırına kadar maaş vermek için birkaç farklı yol bulabilir.

 


Bird Hakkı

Bu hak Boston Celtics’in efsanevi oyuncusu Larry Bird’ün isminden yola çıkarak isimlendirilmiştir çünkü bu hakkın uygulandığı ilk oyuncu Larry Bird’tür. Bu kurala göre bir takım kendi oyuncusuna diğer takımların verebileceğinden daha fazla maaş verebilir ve bu yolla maaş sınırını aşabilir ve diğer takımlara göre 1 yıl daha fazla kontrat verebilir. Mesela LeBron James, Lakers’tan 4 yılda toplam 154m kazanacak ancak CAVS ile imzalasaydı 5 yıllık imzalayabilirdi ve toplam 205m dolar kazanabilirdi. Hem yıllık yaklaşık 5m fazla kazanabilirdi hem de 1 yıl daha uzun sözleşmeye imza atmış olurdu. LeBron, CAVS’te üst üste 3 yıl oynadığı için bu hakkı elde etmiş olacaktı. 2 yıl aynı takımda oynayıp “Early Bird” hakkı da elde edilebilir ancak bu durumda ekstradan alınacak ücret ve kontrat şartlarında düşüş olur.

 

 

Mid Level Exception

Her sene değişen bir aşım miktarı. Bu miktar takımların sınırı doldurduktan sonra hamle yapmasına olanak sağlayan bir ayrıcalık. Bu sene 8.6M olan bu miktar 1 oyuncuya verilebilir ya da birkaç oyuncuya dağıtılabilir.

Room Exception

Mid Level Exception her yıl 1 defa kullanılabilir. Bu hakkını kullanmış olan bir takımın tekrar sınırın altında kalması durumunda bu hak takıma verilir. Önümüzdeki sene bu hak ile verilebilecek kontrat miktarı 4.5M dolardır.

Disabled Player Exception

Eğer bir oyuncunuz sakatlanıp sezonu kapatırsa o oyuncunuzun maaşının yarısı kadar bütçeye yeni bir oyuncu katmanızı sağlayan bir ayrıcalık. Bu ayrıcalık ile alacağınız oyuncuya 1 seneden fazla sözleşme imzalatamazsınız.

Trade Exception

A ve B adında 2 takım olsun. A takımı B takımına 15M alan birini gönderip karşılık olarak 10M kazanan bir oyuncu alırsa aradaki 5M doları 1 sene boyunca kullanabilir.
Ayrıca sınırı aştıktan sonra “Amnesty Clause” hakkı ile 1 oyuncunuzu serbest bırakıp lüks vergisi ödemekten kurtulabilirsiniz. Bu oyuncu serbest kaldıktan sonra kendisine gelen en yüksek teklifi veren takımda oynamak zorundadır.

Maaş ve kontrat işleri ile ilgili diğer kavramlara bakalım…

 

 

Maksimum Kontrat

0-6 senelik oyuncular için maaş sınırının %25’i, 7-9 yıllık oyuncular için %30’u, 10 ve daha fazla yıllık oyuncular için %35’i oyunculara maksimum kontrat olarak verilebilir. Bu miktar üstte belirttiğimiz Bird Hakkı ile artırılabilir.

Minimum Kontrat

NBA’in belirlediği ve bir takımın bir oyuncuya verebileceği en az miktardır. Önümüzdeki sene bu miktar çaylaklar için 0.58M dolar olacak. Bu miktar oyucunun kaç yıllık olduğuna göre değişiyor. Oyuncunun oynadığı yıl sayısı arttıkça bu sınır da artıyor.

Sınırsız Serbestlik

Bir oyuncu kontratını bitirdikten sonra boşluğu olan istediği bir takımla anlaşabilir.

Sınırlı Serbestlik

İlk turda draft olan oyuncular 3 yıl, 2. Turda draft olan oyuncular ise 2 yıl sonra sınırlı serbest olabilir. Bu statüde olan oyunculara oynadıkları takım öncelikle minimum kontrat teklif eder sonrasında başka bir takım daha yüksek teklif eder oyuncu da bunu kabul ederse oyuncuyu draft eden takım “Match” hakkına sahip olur. Bu hakka göre oyuncuyu draft eden takımda diğer takımın teklif ettiği kadar boşluk varsa o parayı karşılayabilir, bu durumda diğer takımın söz hakkı olmaz ve o oyuncu draft edildiği takımda kalır.

Opsiyonlar 

Oyuncu ve takım opsiyonu olarak ikiye ayrılır. Oyuncular ile takım anlaşırken belirli bir sene için kontratı opsiyonlu yapabilir. O yıla gelindiğinde opsiyona sahip olan taraf bu birlikteliğin devamına ya da bitişine karar verme hakkına sahiptir.

 

 

Sign and Trade

 

Bu hakkın kullanılması Bird Hakları ile ilgilidir. Bu hakka göre serbest bir oyuncu kendi takımı ile anlaşıp sonrasında başka bir takıma takaslanır. Buradaki amacı bir örnekle anlatalım; bunu tamamen hayal ürünü bir senaryo olarak kabul edelim: Lakers ile Boston Irving ile Ingram takası için anlaşmış olsun. Bu takas anlaşmasında Irving, Boston ve Lakers için bir sorun yoktur ancak takasın olabilmesi için Ingram Bird haklarını kullanarak önce Lakers ile anlaşır sonra Irving ile takas edilir. Bu sayede Ingram daha fazla para kazanır ve daha iyi şartlarda kariyerine devam eder.

 

Bu yazıda sizlere NBA’in adaleti sağlamak için koyduğu kuralları, çok karışık olan sözleşme şartlarını ve istisnai durumları anlattık. Takımımızın veya favori oyuncumuzun geleceğini hayal ederken nelerle karşılaşabileceğimizi, hesaplarımızı neye göre yapmamız gerektiğini sizlere anlatmaya çalıştık. Basketbolla kalın…

 

Yazar: Emre Avvuran